Во САД за поголеми случаи споровите се решаваат со судење со порота. Поротата се состои од случајно селектирани граѓани кои потоа се повикуваат на накрсно испрашување од двете страни во спорот и подлежат на детални проверки. Судијата во процесот е медијатор и одлучува по барањата на адвокатите. Адвокатите поради разни прични можат да ги дисквалификуваат поротниците и да бараат некој друг да биде поротник, имаат и по неколку џокери кога можат и без причина да ги дисквалификуваат поротник. На крајот двата тима на адвокати треба да се се согласат на 6 луѓе од добар карактер кои ќе ја донесат пресудата. Кога овај воадиар процес заврши, следи судењето во кое адвокаките се борат да докажат пред проротата дека нивната страна е во право. Во текот на докажувањето судијата може да прифати или отфрли нешто како доказ по разни основи. На крајот поротниците се затвараат во една соба каде што со записникот од доказите ја носат одлуката.
Сакам да пишувам за предностите на судењто со порота.
-Една од предносите е што е многу тешко да подмитиш и корумпираш порота. Тоа се луѓе избрани за едно судење и за еден случај и има строги казни за комуникација со нив надвор од судницата. Не е невозможно, но кога ќе ги споредиш со судија кој можеби 20 години на работната позиција и прима мито за секој случај што му паѓа пред него???
-Портата има симпатија. Вообичаено малиот, слабиот, и немоќниот има повеќе симпатии од портота одколку крупниот, моќниот и богатиот.. Тоа е затоа што поротата е вообичаено составена од обични граѓани.Не е битно колку си ти богат и моќен и колку е оштетениот сиромав и слаб, твојата судбина е во рацете на обични граѓани кои ќе одлучат кој е во право и дали треба да платиш оштета. Ова дава одреден сенс на "правда" каде што и малиот може да победи.
-Сите се плашат од порота, големите повеќе. Од портата сите имаат страв, прво затоа што не можат ништо да предвидат. Второ големите се плашат повеќе затоа што извлекуваат помалку симпатии од поротата. Ова води до тоа многу од случаите никогаш да не стигнат на суд туку да се решат со спогодба.
-Има дополнителен сенс на правда затоа што двете страни се согласиле кој да биде поротник.
-Адвокактите значат. Адвокактите треба да бидат добри оратори кои ќе ја убедат поротата дека нивниот клиент е во право. Тие нема да се соочат со судија со кого не се блиски, нема да стекнат клиенти на база да блиски врски со судиите.
-Поротата ја ограничува моќта на државата. Замислете политичар обвинет за тежок корупциски скандал? Ќе го суди народна порота. Многу потешко ќе му биде да го "нареди" судењето.
Како слабости на портата се наведуваат тоа што поротниците немаат формално образование во право- нешто што не мислам дека е некаков хендикеп затоа што судијата може да му ги објасни сите правни аспекти. Исто така во етнички поделени општества проблем е да се изберат поротнци затоа што луѓето се делат по етнички линии.
На крај ќе завршам со еден пример. Сигнал Интернешнл беше компанија со средства вредни $72 милиони долари. Најмила работници од Индија кои дошле во САД со виза да работат само во нивната фирма. Му се заканувала со депортација на работнците и ги сместила во тесен простор за живеење кој им го наплаќала скапо. Ги третирала нехумано (немало насилство) имало понижување и лоши услови за живот. После тужба од страна на 5 индиски работнци, народна порота одлучи, да додели $14 милиони долари оштетата на 5 сиромашни индиски емигранти..
Јас мислам дека ваков случај во Македонија немало, а нема и да видиме за скоро. Не мора со исти бројки, ете да скратиме по една или две нули. Нека се случи 5 многу сиромашни луѓе да го тужат газдата на на фирма вредна 700 илјади евра и нека успеат да извлечат 140.000 евра оштета. Мислам дека тоа не е возможно додека не воведеме народна порота како во Америка.
За случајот со Сигнал Интернешлн и со Индиските работници можете да прочитате тука:
No comments:
Post a Comment